Συσκευασία Τυροκομικών & Γαλακτοκομικών Προϊόντων

Σύντομη απάντηση: Η συσκευασία ενός τυροκομικού ή γαλακτοκομικού προϊόντος πρέπει να κάνει τρία πράγματα ταυτόχρονα: να ξεχωρίζει στο ψυγείο του σούπερ μάρκετ ή στο ράφι του delicatessen, να χωράει σωστά όλες τις υποχρεωτικές ενδείξεις που ορίζει η νομοθεσία για τα τρόφιμα και να αντέχει στην υγρασία, στην ψύξη και στην άλμη χωρίς να ξεκολλάει ή να μουτζουρώνεται. Στην Poua Design το εφαρμόσαμε για το Τυράκειον, ένα οικογενειακό τυροκομείο στην Κέα, όπου η ετικέτα του τυριού και η φιάλη του γάλακτος σχεδιάστηκαν ως ένα ενιαίο σύστημα. Δείτε πώς δουλεύουμε τον σχεδιασμό συσκευασίας στην Αθήνα.

Γιατί η συσκευασία τυροκομικών είναι ξεχωριστή κατηγορία

Στον σχεδιασμό συσκευασίας γενικά, ο σχεδιαστής έχει σχετική ελευθερία: επιλέγει χαρτί, σχήμα, φινίρισμα και χτίζει την εικόνα γύρω από το προϊόν. Στα τυροκομικά και στα γαλακτοκομικά η ελευθερία αυτή περιορίζεται από τρεις πραγματικότητες.

Η πρώτη είναι το περιβάλλον. Το προϊόν ζει στο ψυγείο, σε θερμοκρασία λίγων βαθμών, με συμπύκνωση υδρατμών στην επιφάνεια κάθε φορά που βγαίνει έξω. Πολλά τυριά συσκευάζονται σε άλμη, σε κερί ή σε vacuum. Μια ετικέτα που δουλεύει άψογα σε ένα βάζο μέλι μπορεί να ζαρώσει μέσα σε μία εβδομάδα σε ένα δοχείο φέτας.

Η δεύτερη είναι η νομοθεσία. Τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης έχουν περισσότερες υποχρεωτικές ενδείξεις από σχεδόν κάθε άλλη κατηγορία, και όλες πρέπει να χωρέσουν σε μια επιφάνεια που συχνά δεν ξεπερνά τα λίγα εκατοστά.

Η τρίτη είναι ο ανταγωνισμός. Ένα μικρό τυροκομείο στέκεται στο ίδιο ψυγείο με μεγάλες γαλακτοβιομηχανίες. Δεν έχει τον προϋπολογισμό τους για διαφήμιση, άρα η συσκευασία είναι σχεδόν το μόνο μέσο που έχει για να πείσει τον αγοραστή μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.

Το παράδειγμα του Τυράκειον στην Κέα

Το Τυράκειον είναι παραδοσιακό τυροκομείο στην Κέα. Όταν ο νέος ιδιοκτήτης ανέλαβε την οικογενειακή επιχείρηση, ήθελε να την εκσυγχρονίσει σε εξοπλισμό και εικόνα, χωρίς να χάσει τον νησιώτικο, παραδοσιακό της χαρακτήρα. Το ζητούμενο ήταν τα προϊόντα να σταθούν δίπλα σε επώνυμα τυριά στο ράφι και στα delicatessen.

Ξεκινήσαμε από το λογότυπο. Σχεδιάστηκε με βάση την καρδάρα, το σκεύος όπου οι τυροκόμοι συλλέγουν το γάλα: ένα αντικείμενο που κάθε παραγωγός αναγνωρίζει και που μεταφέρει αμέσως την ιδέα της χειροποίητης διαδικασίας. Για παλέτα επιλέξαμε μαύρο και κίτρινο. Το κίτρινο είναι το χρώμα που συνδέουμε αυθόρμητα με το τυρί και δίνει στο προϊόν ορατότητα από απόσταση μέσα σε ένα γεμάτο ψυγείο, ενώ το μαύρο κρατά την εικόνα σοβαρή και ευανάγνωστη.

Από εκεί σχεδιάσαμε την εταιρική ταυτότητα και τη συσκευασία των προϊόντων: ετικέτες για τα τυριά, εφαρμογή στη φιάλη του γάλακτος, επιγραφή καταστήματος και έντυπα. Σε κάθε εφαρμογή φροντίσαμε να συνυπάρχουν ισορροπημένα το παλιό και το σύγχρονο, ώστε ο πελάτης να καταλαβαίνει αμέσως ότι πρόκειται για παραδοσιακό προϊόν νησιού, αλλά με επαγγελματική παρουσία.

Οι υποχρεωτικές ενδείξεις στην ετικέτα τυριού και γάλακτος

Η σήμανση των τροφίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση ρυθμίζεται κυρίως από τον Κανονισμό (ΕΕ) 1169/2011. Για τα τυροκομικά και τα γαλακτοκομικά προστίθενται και οι κανόνες υγιεινής για τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης. Στην πράξη, σε μια ετικέτα πρέπει να χωρέσουν:

Ονομασία, συστατικά και αλλεργιογόνα

Η ονομασία του προϊόντος, ο κατάλογος συστατικών και τα αλλεργιογόνα τονισμένα μέσα στον κατάλογο, για παράδειγμα με έντονα γράμματα. Στα γαλακτοκομικά το γάλα είναι το ίδιο αλλεργιογόνο, άρα η έμφαση δεν είναι προαιρετική. Καλό είναι να φαίνεται καθαρά και το ζώο προέλευσης του γάλακτος (αγελαδινό, πρόβειο, κατσικίσιο), γιατί είναι από τα πρώτα πράγματα που ψάχνει ο αγοραστής.

Καθαρή ποσότητα και ημερομηνία

Η καθαρή ποσότητα, στο ίδιο οπτικό πεδίο με την ονομασία. Η ημερομηνία «ανάλωση έως» για ευαλλοίωτα προϊόντα όπως το φρέσκο γάλα και τα μαλακά τυριά, ή «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» για ωριμασμένα τυριά. Επειδή η ημερομηνία και η παρτίδα αλλάζουν σε κάθε παραγωγή, σχεδιάζουμε από την αρχή ένα καθαρό πεδίο για να τυπώνονται ή να σφραγίζονται χωρίς να «πατάνε» πάνω στο σχέδιο.

Συνθήκες διατήρησης, παραγωγός και διατροφική δήλωση

Οι οδηγίες διατήρησης (π.χ. σε ψύξη έως συγκεκριμένη θερμοκρασία), η επωνυμία και η διεύθυνση του υπεύθυνου επιχειρηματία, η χώρα ή ο τόπος προέλευσης όπου απαιτείται, και ο πίνακας διατροφικής αξίας.

Σήμα αναγνώρισης και ΠΟΠ

Τα προϊόντα ζωικής προέλευσης φέρουν το οβάλ σήμα αναγνώρισης με τον κωδικό της χώρας και τον αριθμό έγκρισης της μονάδας. Αν το προϊόν είναι Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης, όπως η φέτα, χρησιμοποιείται και το ευρωπαϊκό σύμβολο ΠΟΠ. Όλα αυτά έχουν συγκεκριμένη μορφή και δεν «σχεδιάζονται ελεύθερα»: τα εντάσσουμε στη σύνθεση έτσι ώστε να είναι ευδιάκριτα χωρίς να κυριαρχούν.

Ο κανονισμός ορίζει και ελάχιστο μέγεθος γραμμάτων για τις υποχρεωτικές ενδείξεις: ύψος x τουλάχιστον 1,2 mm, ή 0,9 mm όταν η μεγαλύτερη επιφάνεια της συσκευασίας είναι μικρότερη από 80 cm². Εδώ ακριβώς κρίνεται ο σχεδιασμός σε ένα μικρό κεφάλι τυρί ή σε ένα κύπελλο γιαούρτι: η ιεράρχηση πρέπει να αφήνει χώρο για τις ενδείξεις χωρίς να θάβει το λογότυπο. Το τελικό περιεχόμενο των ενδείξεων το επιβεβαιώνει πάντα ο παραγωγός με τον τεχνολόγο τροφίμων του· εμείς φροντίζουμε να χωρούν σωστά, ευανάγνωστα και με συνέπεια σε όλη τη σειρά προϊόντων.

Υλικά και εκτύπωση: τι αντέχει στο ψυγείο και στην άλμη

Η ετικέτα ενός τυριού είναι από τις πιο απαιτητικές εφαρμογές στην έντυπη παραγωγή. Το χαρτί χωρίς προστασία απορροφά την υγρασία, οι κόλλες γενικής χρήσης χάνουν την πρόσφυσή τους σε χαμηλές θερμοκρασίες και τα μελάνια τρίβονται στο χέρι του πωλητή.

Για προϊόντα ψυγείου προτείνουμε συνήθως ετικέτες σε συνθετικό υπόστρωμα, όπως πολυπροπυλένιο, ή σε χαρτί με προστατευτικό βερνίκι ή πλαστικοποίηση, με κόλλα κατάλληλη για ψύξη και υγρασία. Για δοχεία με άλμη ελέγχουμε αν η ετικέτα θα έρχεται σε επαφή με υγρό και πού ακριβώς θα κολλήσει. Για τυριά σε κερί ή σε vacuum, η ετικέτα συχνά μπαίνει σε δεύτερο επίπεδο, σε ταινία, σε χάρτινο περιτύλιγμα ή σε κρεμαστή καρτέλα.

Όταν η εκτύπωση γίνεται απευθείας πάνω στο υλικό που ακουμπά το τρόφιμο, χρειάζονται μελάνια και υλικά κατάλληλα για επαφή με τρόφιμα. Αυτό το συζητάμε με το τυπογραφείο πριν κλειδώσει το σχέδιο, όχι αφού τυπωθούν οι πρώτες χιλιάδες τεμάχια. Ζητάμε πάντα δοκιμαστικό σε πραγματική συσκευασία και το αφήνουμε μερικές μέρες στο ψυγείο πριν δώσουμε την τελική έγκριση.

Από μία ετικέτα σε ολόκληρη σειρά προϊόντων

Ένα τυροκομείο σπάνια πουλά ένα μόνο προϊόν. Έχει γραβιέρα, μαλακό τυρί, μυζήθρα, γιαούρτι, γάλα, και κάθε χρόνο προσθέτει κάτι νέο. Αν κάθε ετικέτα σχεδιάζεται ξεχωριστά, μετά από δύο χρόνια το ψυγείο μοιάζει με συλλογή από διαφορετικές επιχειρήσεις.

Γι’ αυτό σχεδιάζουμε σύστημα, όχι μεμονωμένες ετικέτες. Σταθερό σημείο για το λογότυπο, σταθερή ζώνη για τις υποχρεωτικές ενδείξεις, ένα χρώμα ή ένα μοτίβο που αλλάζει ανά προϊόν για γρήγορη αναγνώριση, και ένα πρότυπο που το τυπογραφείο μπορεί να προσαρμόσει σε νέα διάσταση χωρίς να ξαναστηθεί από την αρχή. Έτσι δουλέψαμε και στο Τυράκειον, όπου η ίδια λογική περνά από το τυρί στη φιάλη του γάλακτος και από εκεί στην επιγραφή του καταστήματος. Την ίδια προσέγγιση ακολουθούμε σε οικογενειακές επιχειρήσεις που εκσυγχρονίζουν την εικόνα τους χωρίς να αποκοπούν από την ιστορία τους, όπως στο Avgerinos Wooden Projects.

Αν η επιχείρηση έχει και εστίαση ή πώληση στο χώρο παραγωγής, η ταυτότητα συνεχίζει σε μενού, τσάντες και σήμανση. Περισσότερα γι’ αυτό στον οδηγό μας για branding εστιατορίων και επιχειρήσεων τροφίμων.

Πώς δουλεύουμε στην Poua Design

Ξεκινάμε με επίσκεψη ή συζήτηση για την παραγωγή: ποια προϊόντα υπάρχουν, σε τι συσκευασίες, πού πουλιούνται και ποιος τα αγοράζει. Κοιτάμε τα ψυγεία όπου θα σταθεί το προϊόν και τους ανταγωνιστές δίπλα του. Ζητάμε από τον παραγωγό τα κείμενα των υποχρεωτικών ενδείξεων, όπως τα έχει εγκρίνει ο τεχνολόγος τροφίμων του.

Μετά παρουσιάζουμε δύο με τρεις κατευθύνσεις σχεδιασμού σε πραγματικές διαστάσεις, με τις ενδείξεις ήδη τοποθετημένες, γιατί ένα σχέδιο που φαίνεται υπέροχο χωρίς αυτές συχνά καταρρέει όταν μπουν. Αφού επιλεγεί η κατεύθυνση, την εφαρμόζουμε σε όλη τη σειρά, ετοιμάζουμε τα αρχεία εκτύπωσης με σωστά περιθώρια, χρώματα και die-cut, και επιβλέπουμε το δοκιμαστικό στο τυπογραφείο.

Συχνές ερωτήσεις

Ποιες ενδείξεις είναι υποχρεωτικές στην ετικέτα ενός τυριού;

Σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 1169/2011: ονομασία, συστατικά με τονισμένα τα αλλεργιογόνα, καθαρή ποσότητα, ημερομηνία ανάλωσης ή ελάχιστης διατηρησιμότητας, συνθήκες διατήρησης, στοιχεία υπεύθυνου επιχειρηματία, προέλευση όπου απαιτείται και διατροφική δήλωση. Τα τυριά φέρουν επίσης το οβάλ σήμα αναγνώρισης της μονάδας και αριθμό παρτίδας. Το τελικό περιεχόμενο το επιβεβαιώνει ο τεχνολόγος τροφίμων του παραγωγού.

Τι υλικό ετικέτας αντέχει στο ψυγείο και στην υγρασία;

Συνήθως συνθετικό υπόστρωμα όπως πολυπροπυλένιο ή χαρτί με προστατευτικό βερνίκι ή πλαστικοποίηση, πάντα με κόλλα κατάλληλη για ψύξη και υγρασία. Πριν την τελική παραγωγή κάνουμε δοκιμή σε πραγματική συσκευασία μέσα στο ψυγείο.

Μπορεί ένα μικρό τυροκομείο να έχει επαγγελματική συσκευασία χωρίς μεγάλο κόστος;

Ναι. Σχεδιάζουμε ένα βασικό πρότυπο ετικέτας που αλλάζει μόνο σε χρώμα και ονομασία ανά προϊόν, ώστε η σειρά να τυπώνεται οικονομικά σε μικρές ποσότητες και να επεκτείνεται εύκολα όταν προστίθενται νέα τυριά.

Πρέπει να έχω πρώτα λογότυπο για να σχεδιάσουμε συσκευασία;

Δεν είναι απαραίτητο, αλλά βοηθά. Στο Τυράκειον σχεδιάσαμε πρώτα το λογότυπο με βάση την καρδάρα και μετά τη συσκευασία, ώστε όλα να μιλούν την ίδια γλώσσα. Αν υπάρχει ήδη σήμα σε καλή κατάσταση, χτίζουμε πάνω του.

Πόσο χρόνο χρειάζεται ο σχεδιασμός συσκευασίας για τυροκομικά;

Για μια μικρή σειρά ετικετών συνήθως 3 έως 6 εβδομάδες από την έγκριση της πρότασης μέχρι τα τελικά αρχεία, ανάλογα με τον αριθμό προϊόντων, τις δοκιμές εκτύπωσης και το πόσο γρήγορα οριστικοποιούνται τα κείμενα των ενδείξεων.

Χρειάζομαι barcode στη συσκευασία;

Αν το προϊόν θα πουληθεί σε σούπερ μάρκετ ή μεγάλα delicatessen, σχεδόν πάντα ζητείται barcode EAN, που αποκτάται μέσω του GS1 Association Greece. Προβλέπουμε από την αρχή τη θέση και το μέγεθός του ώστε να σκανάρεται σωστά και σε καμπύλη επιφάνεια.

Ας σχεδιάσουμε τη συσκευασία των προϊόντων σας

Αν έχετε τυροκομείο, φάρμα ή μονάδα γαλακτοκομικών και θέλετε η συσκευασία σας να σταθεί δίπλα στις μεγάλες μάρκες χωρίς να χάσει τον χαρακτήρα της, μπορούμε να τη σχεδιάσουμε μαζί, από το λογότυπο μέχρι το τελικό τύπωμα. Επικοινωνήστε μαζί μας για μια πρώτη συζήτηση ή δείτε αναλυτικά όλες τις υπηρεσίες της Poua Design.